HUMAN LIBERTY

  अस्पृश्य मुळचे कोण हे पुस्तक बाबासाहेबांनी १९४८ मध्ये प्रसिद्ध केले. त्यांच्या ‘आजचे शुद्र पूर्वीचे कोण?’ या प्रबंधाचाच हा उत्तरार्ध होय. बऱ्याचदा वाचक दोन्ही पुस्तकांना एकच समजतात. मात्र शुद्र म्हणजे आजचा ओबीसी वर्ग होय. आणि अस्पृश्य म्हणजे दलित किंवा अनुसूचित जाती होय. पुस्तक वाचण्यापूर्वी हे समजून घेणे गरजेचे आहे. भूमिका शुद्र हा हिंदू संस्कृतीतील चौथा वर्ण होय. त्या व्यतिरिक्त गुन्हेगार जमाती, आदिवासी जमाती आणि अस्पृश्य मानलेल्या जाती असे अजून तीन वर्ग या संस्कृतीत आहेत की जे अत्यंत तिरस्करणीय बाब आहेत. असे बाबासाहेब म्हणतात. अस्पृश्यतेच्या दोन कारणांवर त्यांनी इथे प्रकाश टाकला आहे. १. ब्राह्मण लोक बौद्धांचा जसा तिरस्कार करतात तसाच तिरस्कार अस्पृश्य जातींचा देखील करतात. २. इतरांनी गोमांस भक्षणाचा त्याग केला तरी अस्पृश्य जातींनी गोमांस भक्षण सुरु ठेवले. भाग – १ १.       अहिंदूतील अस्पृश्यता विटाळ, भ्रष्टता, बाटणे आणि अशा विटाळातून मुक्त होण्याची भावना अस्पृश्यतेमध्ये अंतर्भूत असल्याचे बाबासाहेब या ठिकाणी मांडतात. या प्रकरणामध्ये आदिम आणि पुर...

  गणतंत्र दिवस अर्थात Republican Day हा दर दिवशी २६ जानेवारीला आपण साजरा करतो. आज या गणतंत्र दिवसाला ६९ वर्ष पूर्ण होत आहेत. २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी देशाने राज्यघटनेचा स्वीकार केला. आणि २६ जानेवारी १९५० ला आपला देश स्वायत्त गणराज्य म्हणून घोषित करण्यात आला. मात्र अनेक लोकांना आजही स्वातंत्र्य दिवस आणि गणतंत्र दिवस यातला फरक कळत नाही. हे वास्तव आहे. अर्थात १५ ऑगस्ट हा स्वातंत्र दिन आहे. या दिवशी भारतास इंग्रजांपासून स्वातंत्र मिळाले. मात्र तरीही २६ जानेवारी हा खरा स्वातंत्र दिन आहे असे मला वाटते. कारण या दिवसा पासून राज्यघटना अमलात आली. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी यासाठी २ वर्षे ११ महिने आणि १७ दिवस महान परिश्रम केले. आणि ही राज्यघटना अस्तित्वात आली.   राज्यघटना म्हणजे नेमक काय गणित आहे जे मला कळतंय त्या प्रमाणे मांडण्याचा प्रयत्न इथे करत आहे. 1.      मुलभूत हक्क राज्यघटनेनी भारतीय नागरिकास मुलभूत हक्क प्रदान केले आहेत. १. समानतेचा हक्क. २. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा हक्क ३. शोषणापासून संरक्षणाचा हक्क ४. धार्मिक निवड व स्वातंत्र्याचा हक्क ५. सांस्कृतिक व श...

  शोषणाचे मूळ मानसिकतेत ब्राह्मणी धर्माने ज्या जाचक अटी समाजावर लादल्या त्या समाजावर इतक्या खोलवर बिंबल्या आहेत. की त्यामुळे समाज एक मोठी घुसमट सहन करत आहे. प्रत्येक जण या घुसमटीने हैराण झाला आहे. तरीही तो स्वत:च कोणा इतरांच्या घुसमटीचे कारण बनत आहे. कुटुंब हा या व्यवस्थेचा महत्वाचा दुवा असून कुटुंब संस्थेवर लादलेल्या या रूढी समाज हजारो वर्षे पाळत आलाय. त्यामुळे या रूढी समाजाच्या इतक्या अंगवळणी पडल्या आहेत की आपण आपल्याही नकळत कुणाचे तरी शोषण करत आहोत. शोषण व्यवस्थेचे घटक आहोत. शोषण व्यवस्थेला मदत करत आहोत हे व्यक्तींच्या लक्षातच येत नाही. त्याबरोबरच आपलेही शोषण होतेय आणि ते आपले प्रियजन करत आहेत. हे देखील त्याच्या लक्षात येत नाही. कारण   शोषण व्यवस्थेचे मुख्य युनिट म्हणजे कुटुंब संस्था होय. आपलेच आई वडील, भाऊ बहिण, नवरा किंवा बायको, नातेवाईक, मुले, शेजारी हे आपले शोषण करत आहेत किंवा आपण आपल्या ही नकळत त्यांचेही शोषण करत आहोत. किंवा त्यास हातभार लावत आहोत हे व्यक्तींच्या लक्षातच येत नाही. कसे ते पाहू. नवविवाहित जोडपे. यामध्ये महत्वाचे बंधन म्हणजे विवाह कुणाशी करावा व कुण...